Matka alkoholiczka nie chce się leczyć: co możesz zrobić

Mama pije, zaprzecza i obraża się na każdą rozmowę? Co mówić, czego nie robić i gdzie szukać wsparcia dla siebie.

Marcin Rabczewski

Marcin Rabczewski, psycholog

6 min czytania·

W skrócie

Nie zmusisz dorosłej mamy do leczenia. Możesz za to przestać chronić ją przed skutkami picia, mówić krótko i spokojnie i zadbać o siebie. Poradnie leczenia uzależnień przyjmują rodziny bezpłatnie i bez skierowania.

W tym tekście10 części
  1. 01Dlaczego mama mówi, że nie ma problemu?
  2. 02Czy mogę ją zmusić do leczenia?
  3. 03Co robię, że jej picie trwa dalej?
  4. 04Jak z nią rozmawiać, żeby nie skończyło się awanturą?
  5. 05Czego lepiej nie robić?
  6. 06Co zrobić z poczuciem winy wobec mamy?
  7. 07Gdzie szukać wsparcia dla siebie?
  8. 08Kiedy trzeba działać od razu?
  9. 09Jeden krok na dziś
  10. 10FAQ

Sobota, późne popołudnie. Dzwonisz do mamy, a ona długo nie odbiera. Po pierwszym zdaniu słyszysz, że znowu piła.

Pytasz ostrożnie, czy wszystko w porządku. Ona rzuca: „Czego ty ode mnie chcesz? Mam prawo się napić”.

Rozłączasz się i czujesz to samo co w dzieciństwie. Złość, wstyd i strach o nią naraz.

Dlaczego mama mówi, że nie ma problemu?

Zaprzeczanie to część choroby, nie zwykły upór. Alkohol zmienia sposób myślenia. Osoba, która pije, szczerze wierzy, że panuje nad sytuacją.

Do tego dochodzi wstyd. Przyznać się przed własną córką jest szczególnie trudno. Łatwiej zaatakować albo obrócić rozmowę w żart.

Najczęściej słyszysz takie zdania:

  • „Wszyscy piją.” Porównuje się do innych, żeby nie patrzeć na siebie.
  • „To przez ojca.” Szuka powodu na zewnątrz.
  • „Przecież rano wstaję.” Skoro jakoś funkcjonuje, to według niej problemu nie ma.
  • „Ty też nie jesteś święta.” Zmienia temat na Ciebie.

Czy mogę ją zmusić do leczenia?

Nie. Dorosła osoba sama decyduje o leczeniu. Wyjątkiem jest sądowe zobowiązanie do leczenia, o które można prosić przez gminną komisję do spraw alkoholu.

Komisja zajmuje się sprawą, gdy picie rozbija rodzinę albo zagraża innym. To droga na trudne sytuacje, nie pierwszy krok.

Zwykle zostaje Ci coś innego. Masz wpływ na to, co sama robisz, gdy mama pije.

Nie odpowiadasz za jej picie. Odpowiadasz za to, czy dalej je ułatwiasz.

Co robię, że jej picie trwa dalej?

Nikt nie robi tego celowo. Dzieci osób pijących latami uczą się łagodzić skutki. Robią to z miłości i ze strachu.

Sprawdź, czy coś z tej listy dotyczy Ciebie:

  1. Tłumaczysz ją. Mówisz rodzinie, że mama jest chora albo zmęczona.
  2. Płacisz za nią. Spłacasz rachunki, długi albo zakupy, z których część idzie na alkohol.
  3. Sprzątasz po niej. Dosłownie i w przenośni, żeby nikt nie zobaczył.
  4. Czekasz na dobry moment. Odkładasz rozmowę, bo dziś „nie wypada”.

Każda z tych rzeczy zdejmuje z niej skutki picia. A bez skutków nie ma powodu, żeby coś zmieniać. Więcej przeczytasz w tekście o współuzależnieniu.

Jak z nią rozmawiać, żeby nie skończyło się awanturą?

Rozmawiaj tylko wtedy, gdy jest trzeźwa. Rozmowa z osobą po alkoholu niczego nie zmienia, a często kończy się kłótnią.

Mów krótko i o sobie. Opisz, co widzisz, bez ocen i wyzwisk.

Powiedz tak: „Mamo, martwię się o Ciebie. Wczoraj nie odbierałaś do wieczora i bałam się, co się stało”.

Gdy zaprzecza, nie wchodź w spór. Powiedz tak: „Nie będę się kłócić. Chcę tylko, żebyś wiedziała, co widzę”.

Gdy zaczyna pić w trakcie Twojej wizyty, powiedz tak: „Teraz wychodzę. Przyjadę, kiedy będziesz trzeźwa”. I naprawdę wyjdź.

Czego lepiej nie robić?

Kilka odruchów wydaje się naturalnych, a zwykle pogarsza sprawę.

  • Nie wylewaj alkoholu. Kupi nowy, a Ty dostaniesz kolejną kłótnię.
  • Nie licz kieliszków. Pilnowanie zamienia Cię w strażniczkę, a nie córkę.
  • Nie stawiaj gróźb, których nie spełnisz. Po kolejnym razie przestanie w nie wierzyć.
  • Nie wciągaj w to dzieci. Wnuki nie powinny być świadkami ani posłańcami.

Co zrobić z poczuciem winy wobec mamy?

Wiele córek czuje, że stawiając granice, zdradza mamę. Przecież to ona Cię wychowała. Przecież jest chora.

Poczucie winy nie znaczy, że robisz coś złego. Znaczy tylko, że robisz coś nowego.

Gdy mama mówi, że jej nie kochasz, powiedz tak: „Kocham Cię. Właśnie dlatego nie będę udawać, że nie widzę, co się dzieje”.

Możesz kochać mamę i jednocześnie nie zgadzać się na jej picie. Jedno nie wyklucza drugiego.

Gdzie szukać wsparcia dla siebie?

Wsparcie należy się także Tobie. Nawet jeśli mama nie zrobi żadnego kroku.

Poradnie leczenia uzależnień przyjmują członków rodzin bezpłatnie i bez skierowania. Nie musisz przyprowadzać mamy. Możesz przyjść sama i opowiedzieć, jak wygląda Twoja sytuacja.

Są też grupy Al-Anon dla bliskich osób pijących. Spotykają się tam ludzie, którzy znają to z własnego domu.

Jeśli wychowałaś się przy piciu mamy, przeczytaj też tekst o dorosłych dzieciach alkoholików.

Kiedy trzeba działać od razu?

Czasem picie przestaje być tylko smutną sprawą rodzinną. Dzwoń po pomoc, gdy mama:

  • Traci przytomność albo ma drgawki.
  • Mówi o śmierci albo grozi, że zrobi sobie krzywdę.
  • Jest agresywna wobec Ciebie lub dzieci.
  • Prowadzi samochód po alkoholu.

W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń na 112. Przy przemocy w domu działa Niebieska Linia: 800 120 002. Jeśli to Ty masz myśli, że nie dasz rady dalej, zadzwoń na telefon zaufania 116 123.

Jeden krok na dziś

Wybierz jedną rzecz z listy o tym, co podtrzymuje picie. Tylko jedną. Przestań ją robić od dziś.

Jeśli zawsze tłumaczysz mamę przed rodziną, następnym razem po prostu zmilcz. Jeśli płacisz jej rachunki, powiedz, że tym razem nie.

Zapisz potem, co się stało i co czułaś. To pierwszy krok do tego, żeby Twoje życie nie kręciło się tylko wokół jej picia.

FAQ

Czy to moja wina, że mama pije?

Nie. Uzależnienie to choroba, a decyzje o piciu podejmuje ona. Dziecko nie powoduje picia rodzica, nawet dorosłe. Ty odpowiadasz tylko za swoje reakcje.

Czy mam zerwać kontakt z mamą?

To Twoja decyzja i nie musi być ostateczna. Możesz ograniczyć kontakt do chwil, gdy jest trzeźwa. Jeśli kontakt Cię niszczy, przerwa jest w porządku.

Czy terapia ma sens, skoro to mama pije?

Tak. Terapia dla rodziny dotyczy Twojego życia, nie jej picia. Uczysz się tam stawiać granice i wychodzić z ciągłego napięcia.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje kontaktu ze specjalistą ani diagnozy. Jeśli jest naprawdę ciężko: 116 123 (dorośli), 116 111 (dzieci i młodzież), 112 przy bezpośrednim zagrożeniu.

Co możesz zrobić dalej

Test jest przesiewem i samooceną, nie diagnozą. Wynik nie zastępuje rozmowy ze specjalistą.

Przeczytaj też