Trzecia w nocy. Słyszysz, jak syn wraca i potyka się w przedpokoju. Rano w jego kurtce znajdujesz mały woreczek z białym proszkiem.
Siedzisz na brzegu jego łóżka i trzęsą Ci się ręce. W głowie jedno pytanie: „Co ja mam teraz zrobić?”.
Jeśli Twój dorosły syn bierze narkotyki, ten tekst jest dla Ciebie. Nie znajdziesz tu cudownego sposobu. Znajdziesz kroki, które zależą od Ciebie.
Po czym poznać, że syn bierze?
Matki często czują, że coś jest nie tak, zanim znajdą dowód. Sygnały bywają różne i zależą od tego, co bierze.
- Zmiana rytmu dnia. Śpi w dzień, nie śpi w nocy.
- Pieniądze. Ciągle pożycza, z domu znikają rzeczy albo gotówka.
- Nastrój. Wybuchy złości, potem apatia albo nagła wesołość.
- Kłamstwa. Historie, które się nie kleją.
- Nowe znajomości. Starzy koledzy znikają, pojawiają się nowi, których nie znasz.
Część tych zmian ma też inne przyczyny, na przykład depresję. Dlatego nie oskarżaj, tylko obserwuj i rozmawiaj.
Czy to moja wina?
Nie. Uzależnienie to choroba, a nie skutek tego, że byłaś złą matką. Biorą synowie z różnych domów, także tych bardzo kochających.
Poczucie winy jest naturalne. Ale ono często pcha do ratowania syna za wszelką cenę. A to zwykle nie pomaga ani jemu, ani Tobie.
Nie wywołałaś jego uzależnienia. Nie możesz rzucić za niego. Możesz zmienić to, jak sama reagujesz.
Czego nie robić, choć bardzo kusi?
Wiele zachowań matki płynie z miłości. Niestety część z nich pozwala synowi brać dalej bez kosztów.
- Spłacanie jego długów. Dilerzy i chwilówki nie znikną, a on dostaje znak, że mama zawsze uratuje.
- Kłamanie za niego. Przed szefem, rodziną, sąsiadami.
- Dawanie gotówki. Nawet „na jedzenie” czy „na bilet”.
- Przeszukiwanie i kazania co noc. Wyczerpują Ciebie, a jego uczą lepiej się ukrywać.
Taki układ, w którym bliska osoba przejmuje skutki cudzego nałogu, nazywa się współuzależnieniem. Więcej przeczytasz w tekście o współuzależnieniu.
Jak z nim rozmawiać?
Wybierz moment, gdy jest trzeźwy i spokojny. Nie w nocy, nie po awanturze. Mów o tym, co widzisz, a nie o tym, kim on jest.
Powiedz tak: „Widzę, że znikają pieniądze i że wracasz w nocy w złym stanie. Boję się o ciebie”.
Gdy zaprzecza, powiedz tak: „Nie będę się kłócić. Mówię ci, co widzę, i że jestem gotowa pomóc w leczeniu”.
Gdy prosi o pieniądze, powiedz tak: „Nie dam ci gotówki. Mogę zapłacić za bilet do poradni albo kupić jedzenie”.
Krótko, spokojnie, bez wyzwisk. Jedna rozmowa rzadko wszystko zmienia. Ale każda taka rozmowa coś zostawia.
Jakie granice możesz postawić?
Granica to nie kara, tylko informacja, co Ty zrobisz. Ustal tylko takie, których dotrzymasz.
- W domu nie ma narkotyków. Znalezione wyrzucasz.
- Nie dajesz pieniędzy. Płacisz tylko za konkretne rzeczy, na przykład leczenie.
- Nie tolerujesz agresji. Gdy krzyczy albo grozi, wychodzisz albo wzywasz pomoc.
- Jeśli mieszka z Tobą, są zasady. Na przykład praca albo leczenie w określonym czasie.
Syn może reagować złością. To nie znaczy, że granica jest zła. To znaczy, że ją zauważył.
Gdzie szukać pomocy dla siebie?
Nie musisz czekać, aż syn zgodzi się na leczenie. Ty możesz zacząć już teraz.
Poradnie leczenia uzależnień przyjmują rodziny bezpłatnie i bez skierowania. Możesz tam porozmawiać z terapeutą o tym, jak postępować z synem. W wielu miastach działają też grupy wsparcia dla rodzin.
Więcej o tym, jak wspierać kogoś z nałogiem, przeczytasz w tekście jak pomóc bliskiemu uzależnionemu.
Co powiedzieć reszcie rodziny?
Wiele matek ukrywa nałóg syna przed mężem, rodzeństwem czy babcią. Ze wstydu albo żeby nikt go nie oceniał. Z czasem to ukrywanie staje się drugim ciężarem.
Dobrze, żeby dorośli w domu wiedzieli i mówili jednym głosem. Inaczej syn idzie po pieniądze do tej osoby, która nie zna sytuacji.
Powiedz tak: „Musimy razem ustalić zasady. Nikt z nas nie daje mu gotówki”.
Kiedy dzwonić od razu?
Są sytuacje, w których nie czekasz na rozmowę ani na gotowość syna.
- Przedawkowanie. Nie da się go dobudzić, ma kłopot z oddechem, drgawki. Dzwoń na 112.
- Przemoc albo groźby wobec domowników. Niebieska Linia: 800 120 002, w zagrożeniu 112.
- Myśli samobójcze, jego albo Twoje. Telefon zaufania 116 123.
Jeden krok na dziś
Znajdź najbliższą poradnię leczenia uzależnień w swoim mieście. Zapisz numer i godziny przyjęć.
Zadzwoń i umów się na rozmowę dla siebie. Nie dla syna, dla siebie.
Pierwsza rozmowa nie musi niczego rozwiązać. Ważne, że przestajesz nieść to sama.
FAQ
Czy mogę zmusić dorosłego syna do leczenia?
Co do zasady leczenie dorosłego jest dobrowolne. Są wyjątki, ale wymagają postępowania w sądzie. O szczegóły zapytaj w poradni leczenia uzależnień, bo tam znają procedury w Twoim mieście.
Czy wyrzucić syna z domu?
To bardzo trudna decyzja i nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Zanim ją podejmiesz, porozmawiaj z terapeutą w poradni. Często da się najpierw ustalić jasne zasady mieszkania.
Czy mam zgłosić to na policję?
To zależy od sytuacji. Jeśli jesteś w zagrożeniu albo dochodzi do przemocy, dzwoń na 112. W innych przypadkach najpierw porozmawiaj z terapeutą, co będzie najlepsze w Twojej sytuacji.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje kontaktu ze specjalistą ani diagnozy. Jeśli jest naprawdę ciężko: 116 123 (dorośli), 116 111 (dzieci i młodzież), 112 przy bezpośrednim zagrożeniu.