Pierwsze święta po śmierci mamy: jak je przejść

To mama robiła Wigilię, a teraz jej nie ma. Kto przejmie święta, co z jej przepisami i jak zrobić święta dzieciom, gdy sama chcesz się schować.

Marcin Rabczewski

Marcin Rabczewski, psycholog

6 min czytania·

W skrócie

Gdy umiera mama, często znika też miejsce, w którym działy się święta. Nie musisz zastąpić jej przy stole. Ustal z rodziną, kto co robi, wybierz jedną jej potrawę albo żadną i pozwól sobie na smutek przy dzieciach.

W tym tekście9 części
  1. 01Kto teraz zrobi Wigilię?
  2. 02Czy gotować jej potrawy?
  3. 03Wszystko w grudniu przypomina mi mamę
  4. 04Tata siedzi przy stole i milczy
  5. 05Muszę zrobić święta dzieciom, a sama chcę się schować
  6. 06Śmieję się przy stole i od razu czuję się winna
  7. 07Kiedy jest za ciężko
  8. 08Jeden krok na dziś
  9. 09FAQ

Wyjmujesz z szuflady zeszyt z przepisami mamy. Na stronie z barszczem jest tłusta plama i dopisek jej ręką: „więcej grzybów”.

Zamykasz zeszyt. Dziś nie dasz rady gotować.

Jeśli to Twoje pierwsze święta bez mamy, ten tekst jest dla Ciebie. Nie znajdziesz tu przepisu na dobre święta. Znajdziesz kilka decyzji, które możesz podjąć wcześniej.

Kto teraz zrobi Wigilię?

W wielu rodzinach to mama była sercem świąt. Gotowała, zapraszała, pilnowała, żeby wszyscy przyszli. Bez niej nagle nie wiadomo, gdzie się spotkać.

Porozmawiaj o tym z rodzeństwem wcześniej, nie tydzień przed świętami. Ustalcie, u kogo się spotykacie, kto co przygotuje i czy zapraszacie tatę lub ciocię.

Powiedz tak: „W tym roku nikt z nas nie zastąpi mamy. Podzielmy się robotą, żeby nikt nie został z tym sam”.

Jeśli rozmowa kończy się kłótnią o to, kto ma większe prawo do świąt, to częsty obraz. Żałoba wyciąga stare spory. Więcej o tym przeczytasz w tekście o konfliktach z rodzeństwem.

Czy gotować jej potrawy?

Nie musisz. Ale możesz. Każda z tych dróg jest w porządku:

  • Jedna jej potrawa. Pierogi, makowiec albo barszcz z jej zeszytu.
  • Wspólne gotowanie. Z siostrą albo z córką, z jej przepisem na stole.
  • Gotowe dania ze sklepu. W tym roku nie masz siły i to wystarczający powód.
  • Coś nowego. Potrawa, której mama nigdy nie robiła, żeby nie porównywać.

Jeśli gotujesz z jej przepisu, przygotuj się, że nie wyjdzie tak samo. To nie Twoja porażka. Brakuje w nim po prostu jej rąk.

Nie musi smakować jak u mamy. Wystarczy, że ktoś przy stole powie: „Pamiętam, jak ona to robiła”.

Wszystko w grudniu przypomina mi mamę

Kolęda w sklepie, zapach pierników, jej ulubiona bombka. Smutek przychodzi nagle, często w najmniej wygodnym miejscu.

To zwykłe w pierwszym roku po stracie. Nie musisz omijać wszystkich miejsc i dźwięków, które kojarzą Ci się z nią.

Przygotuj sobie jedno zdanie na takie chwile. Powiedz sobie w myślach: „To tęsknota za mamą. Wolno mi ją czuć”.

Potem zrób krótką przerwę: wyjdź ze sklepu, usiądź w samochodzie, napij się wody.

Tata siedzi przy stole i milczy

Jeśli tata żyje, to dla niego też są pierwsze święta. Często po raz pierwszy od lat nie wie, co ma robić w kuchni ani gdzie stoją talerze.

Łatwo wtedy wziąć wszystko na siebie. Opiekujesz się nim, gośćmi i dziećmi, a na własny smutek nie ma miejsca.

Daj mu konkretne zadanie. Niech pokroi chleb, przyniesie krzesła, poda opłatek.

Powiedz tak: „Tato, w tym roku zrobimy to razem. Nie musisz niczego udawać”.

Muszę zrobić święta dzieciom, a sama chcę się schować

To jedno z najtrudniejszych uczuć. Dzieci czekają na choinkę i prezenty, a Ty najchętniej przespałabyś cały grudzień.

Nie musisz ukrywać smutku przed dziećmi. Ważne, żeby wiedziały, skąd się bierze i że nie są jego powodem.

Powiedz tak: „Jestem smutna, bo tęsknię za babcią. Ale cieszę się, że jesteśmy razem”.

Możesz też włączyć je w pamięć o babci:

  • Bombka z jej imieniem. Dzieci mogą ją pomalować i zawiesić na choince.
  • Jej kolęda. Ta, którą śpiewała najgłośniej.
  • Jedno wspomnienie przy stole. Każdy mówi, co pamięta o babci.

Śmieję się przy stole i od razu czuję się winna

W środku kolacji ktoś opowiada zabawną historię. Śmiejesz się i po chwili ściska Cię w żołądku. Jak mogłaś się śmiać?

Śmiech nie jest zdradą. Smutek i radość mogą siedzieć przy tym samym stole. Twoja mama raczej nie chciałaby, żebyś przez cały wieczór miała ściśnięte gardło.

Bywa też odwrotnie: nie płaczesz wcale i dziwisz się sobie. O tym przeczytasz w tekście nie płaczę po śmierci mamy.

Kiedy jest za ciężko

Najtrudniej bywa w tygodniu przed świętami i w nocy po Wigilii. Jak rozplanować te dni godzina po godzinie, opisaliśmy w tekście święta w samotności.

Jeśli pojawia się myśl, że nie chcesz już żyć, zadzwoń pod 116 123. To telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie. W zagrożeniu życia dzwoń na 112.

Jeden krok na dziś

Napisz dziś do rodzeństwa albo do taty jedną wiadomość: „Porozmawiajmy, jak chcemy spędzić te święta”.

Nie ustalajcie wszystkiego od razu. Wystarczy, że temat przestanie wisieć w powietrzu.

Potem otwórz zeszyt mamy albo jej zdjęcie. Wybierz jedną rzecz, którą chcesz zabrać do tegorocznych świąt. Tylko jedną.

FAQ

Czy muszę robić Wigilię tak jak mama?

Nie. Możesz zachować jedną rzecz, która była dla niej ważna, a resztę zrobić po swojemu. Święta nie muszą być kopią tych, które robiła ona.

Co zrobić z jej miejscem przy stole?

Możesz postawić tam świecę albo jej zdjęcie. Możesz też zmienić układ stołu. Wybierz to, przy czym da się usiąść i zjeść kolację.

Czy mogę spędzić te święta sama?

Tak, jeśli tego potrzebujesz. Uprzedź wtedy rodzinę i umów się z kimś na jeden telefon w Wigilię. Bycie samej to co innego niż zostanie bez nikogo.

Czy to normalne, że złoszczę się na mamę, że odeszła?

Tak. Złość jest częścią żałoby. Możesz kochać ją i jednocześnie być zła, że zostawiła Cię z tym wszystkim samą.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje kontaktu ze specjalistą ani diagnozy. Jeśli jest naprawdę ciężko: 116 123 (dorośli), 116 111 (dzieci i młodzież), 112 przy bezpośrednim zagrożeniu.

Co możesz zrobić dalej

Test jest przesiewem i samooceną, nie diagnozą. Wynik nie zastępuje rozmowy ze specjalistą.

Przeczytaj też