Nie ma zapachu, nie ma zataczania się, nie ma pustych butelek. Jest telefon, w który ktoś patrzy trochę za często, i pieniądze, które gdzieś znikają.
Dlatego hazard bywa zauważany dopiero wtedy, gdy pojawia się komornik.
Dlaczego to uzależnia tak mocno
Bo działa na najsilniejszym znanym mechanizmie utrwalania zachowań: nieregularnej nagrodzie. Gdyby wygrana przychodziła zawsze, byłoby to nudne. Gdyby nie przychodziła nigdy, człowiek by przestał. Wygrana nieprzewidywalna, co jakiś czas, utrwala zachowanie najskuteczniej.
Do tego dochodzą dwa błędy myślenia, które napędzają całość:
- Złudzenie kontroli. Przekonanie, że wiedza o drużynach albo o systemie daje przewagę. Przy grach losowych nie daje żadnej.
- Pogoń za stratą. Odgrywanie się, żeby wrócić do zera. To jest ten mechanizm, który zamienia stratę tysiąca w stratę stu tysięcy.
Sygnały ostrzegawcze
- rosnące stawki, bo poprzednie przestały robić wrażenie
- granie po to, żeby odzyskać stracone pieniądze
- pożyczki, kredyty, chwilówki i karty na grę
- ukrywanie i kłamstwa o pieniądzach
- rozdrażnienie przy próbie ograniczenia
- granie w reakcji na napięcie, nudę albo obniżony nastrój
- zaniedbywanie pracy i rodziny
- kolejne nieudane obietnice zakończenia
Warto pamiętać, że w Polsce liczbę osób uzależnionych od alkoholu szacuje się na około 800 tysięcy, a hazard jest znacznie trudniejszy do wykrycia i przez to statystyki zwykle go zaniżają.
Pierwszy krok: odciąć dostęp
Sama decyzja nie wystarczy, bo aplikacja jest w kieszeni przez dwadzieścia cztery godziny na dobę.
- Rejestr samowykluczonych. W Polsce działa prowadzony przez Ministerstwo Finansów rejestr osób wykluczonych z gier hazardowych, do którego można wpisać się samodzielnie. To jedno z najskuteczniejszych narzędzi i wiele osób o nim nie wie.
- Blokada płatności. Część banków pozwala zablokować transakcje w kategorii gier hazardowych. Warto zapytać w swoim.
- Odcięcie od pieniędzy. Przekazanie zarządzania kontem bliskiej osobie na czas leczenia, brak dostępu do kredytów, ograniczone limity.
- Usunięcie aplikacji i blokada stron. To najsłabsze zabezpieczenie z tej listy, ale zmniejsza liczbę odruchowych wejść.
Drugi krok: ujawnić pełną skalę długu
To najtrudniejsze i najważniejsze. Ujawnianie zadłużenia partiami jest regułą, nie wyjątkiem, i za każdym razem odbiera resztki zaufania.
Zrób pełną listę: kredyty, chwilówki, karty, pożyczki od rodziny i znajomych, zaległości. Wszystko, na papierze, w jednym miejscu.
Praktyczne wskazówki:
- sprawdź swoje zobowiązania w Biurze Informacji Kredytowej, gdzie raz w roku masz do tego bezpłatny dostęp
- skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej w punkcie prowadzonym przez powiat
- nie bierz kolejnego kredytu na spłatę poprzednich bez konsultacji
Czego nie robić bliskim
Nie spłacaj długów po cichu. To najczęstsza reakcja rodziny i najskuteczniejszy sposób na przedłużenie problemu, bo usuwa jedyną konsekwencję, jaka istnieje.
Nie wierz w obietnicę zamiast w działanie. „Już nie gram" bez wpisu do rejestru, bez blokad i bez pomocy specjalistycznej jest zwykle deklaracją, nie zmianą.
Nie kontroluj zamiast leczyć. Sprawdzanie telefonu i wyciągów zamienia jedną osobę w strażnika i wypala oboje.
Nie zostawaj z tym sama. Bliskim przysługuje bezpłatna pomoc w poradni leczenia uzależnień, niezależnie od tego, czy osoba grająca chce się leczyć.
Gdzie szukać pomocy
- Poradnia leczenia uzależnień, bezpłatnie, bez skierowania, także dla rodziny.
- Ogólnopolski Telefon Zaufania „Uzależnienia": 800 199 990.
- Rejestr wykluczonych z gier hazardowych prowadzony przez Ministerstwo Finansów.
- Grupy samopomocowe dla osób grających i dla ich rodzin.
- Bezpłatna pomoc prawna przy zadłużeniu.
Kiedy to pilne
Hazard wiąże się z wysokim ryzykiem myśli samobójczych, zwłaszcza w momencie ujawnienia długów. Jeśli pojawiają się myśli, że nie ma wyjścia albo że bliskim byłoby lepiej bez Ciebie, to sygnał na dziś: 116 123 albo 112.
Dług da się rozłożyć, umorzyć albo spłacić przez lata. Nie jest to sytuacja bez wyjścia, choć tak wygląda w pierwszych dniach po ujawnieniu.
Ponad jedna czwarta dorosłych Polaków doświadcza w ciągu życia zaburzeń psychicznych. Czas oczekiwania na psychoterapię w ramach NFZ przekracza średnio cztery miesiące, ale poradnie leczenia uzależnień przyjmują zwykle znacznie szybciej.
FAQ
Dlaczego hazard tak silnie uzależnia?
Bo działa na nieregularnej nagrodzie, czyli najsilniejszym znanym mechanizmie utrwalania zachowań. Wygrana przychodząca nieprzewidywalnie wiąże mocniej niż nagroda stała. Dodatkowo napędzają go złudzenie kontroli i pogoń za stratą, czyli granie po to, żeby się odegrać.
Jak rozpoznać uzależnienie od hazardu?
Po rosnących stawkach, graniu w celu odzyskania strat, pożyczkach i kredytach na grę, ukrywaniu i kłamstwach o pieniądzach, rozdrażnieniu przy próbie ograniczenia, graniu w reakcji na napięcie oraz kolejnych nieudanych obietnicach zakończenia.
Czy spłacać długi bliskiej osoby uzależnionej od hazardu?
Spłacanie po cichu jest najczęstszą reakcją rodziny i najskuteczniejszym sposobem na przedłużenie problemu, bo usuwa jedyną istniejącą konsekwencję. Zamiast tego warto ujawnić pełną skalę zadłużenia i skorzystać z bezpłatnej pomocy prawnej.
Jak odciąć się od możliwości grania?
Najskuteczniejszy jest wpis do rejestru osób wykluczonych z gier hazardowych, prowadzonego przez Ministerstwo Finansów, do którego można zgłosić się samodzielnie. Do tego blokada transakcji hazardowych w banku, przekazanie zarządzania kontem bliskiej osobie na czas leczenia oraz usunięcie aplikacji.
Gdzie szukać pomocy przy uzależnieniu od hazardu?
W poradni leczenia uzależnień, która przyjmuje bezpłatnie i bez skierowania, także członków rodziny, oraz pod Ogólnopolskim Telefonem Zaufania „Uzależnienia" 800 199 990. Przy myślach samobójczych, częstych w momencie ujawnienia długów, dzwoń pod 116 123 albo 112.